Новости БеларусиRSS-лента
Информационный портал Беларуси "МойBY" - только самые свежие и самые актуальные белорусские новости

Гісторія Генадзя Бураўкіна, для якога Беларусь была перадусім

28.08.2021 культура
Гісторія Генадзя Бураўкіна, для якога Беларусь была перадусім

Ён на ўласным прыкладзе яскрава паказваў, як можна па жыцці заставацца шчырым і сумленным чалавекам.

28 жніўня Генадзю Бураўкіну было б 85. Ён усё жыццё на ўласным прыкладзе яскрава паказваў, як можна быць паэтам і чыноўнікам і заставацца пры гэтым шчырым і сумленным чалавекам, для якога перадусім была родная краіна, піша для novychas.by Сяргей Шапран.

Мусіць, таму Бураўкін карыстаўся велізарным аўтарытэтам нават і тады, калі быў абсалютна не запатрабаваны маладой беларускай дзяржавай — да яго ўсё адно ішлі людзі, і ён, як у часы маладосці, заставаўся ў віры грамадскага жыцця.

Генадзя Мікалаевіча няма ўжо сем гадоў, і нам застаецца толькі прыгадваць, што гэта быў за чалавек і паэт.

Мара

Генадзь Бураўкін згадаў, што ў дзяцінстве хацеў быць або Сталіным, або пісьменнікам.

— Сталіным чаму? — пытаюся жартам. — Дыктатарам хацелі быць, Генадзь Мікалаевіч?

— Сталіным у тым сэнсе, што ўсё можа.

Тыповы Дземянцей

Калі Мікалай Дземянцей быў сакратаром ЦК па сельскай гаспадарцы, ён папрасіў Генадзя Бураўкіна, які быў тады галоўным рэдактарам часопіса «Маладосць», пазнаёміць яго з Васілём Быкавым і Рыгорам Барадуліным:

— Такія людзі, а я не знаёмы! Паехалі б куды-небудзь на прыроду, прыгатавалі б юшку! Але што параіш прачытаць перш, чым сустракацца, а то я ў літаратуры не разбіраюся.

Параіўшы «Сотнікава», «Знак бяды» Быкава, «Баладу Брэсцкай крэпасці» Барадуліна, Бураўкін сказаў пра тое Барадуліну — ён у адказ:

— Вядома-вядома!

Быкаў жа паморшчыўся:

— Навошта?

— Васіль, Дземянцей так гаворыць пра зямлю, пра ўсё, што з ёй звязана, што, можа, табе будзе цікава.

Аднак сустрэча тады не адбылася.

Мінае нейкі час. Бураўкін ужо ўзначальвае Дзяржтэлерадыё. Як аднойчы, пасля таго, як паказалі нейкі тэлеспектакль, незадаволены Дземянцей — які ўжо не сельскай гаспадаркай кіруе, а Прэзідыумам Вярхоўнага Савета, — тэлефануе Бураўкіну:

— Што гэта ў цябе ўчора па тэлевізары было?!

— А што вы лезеце не ў сваю справу, у тое, у чым не разбіраецеся?! — адказвае Бураўкін. — Я ж не лез у вашыя пытанні, не раіў, калі вы былі сакратаром па сельскай гаспадарцы!

Дземянцей пасля паўзы:

— Гэта я раней лічыў, што не разбіраюся, а цяпер зразумеў, што вельмі нават разбіраюся!

Пра гэтую размову Бураўкін распавёў Быкаву:

— Вось, Васіль, дару табе тыпаж: як чалавек, падняўшыся па службовай лесвіцы ўверх, лічыць, што разбіраецца ва ўсім, раз ужо яго на гэтую пасаду прызначылі.

Спосаб

У адказ на просьбу Мікалая Дземянцея падказаць спосаб падвышэння палітычнай пісьменнасці народа Бураўкін казаў:

— Мінскі раён адвязіце на месяц у Францыю, Стаўбцоўскі — у Англію, і гэтак далей развязіце ўсіх па свеце. А потым забярыце назад. І ўбачыце, што будзе. Першае, што яны зробяць, вярнуўшыся, — пагоняць вас усіх з вашых пасад!

«Добры вечар!»

Журналіст Дзмітрый Падбярэзскі гаварыў, што Генадзя Бураўкіна, як кіраўніка Дзяржтэлерадыё, не толькі паважалі, але і пабойваліся. Зрэшты, як любога начальніка. І было за што, бо ён мог цалкам справядліва «разнесці» тую ці іншую перадачу. У гэтым сэнсе пад яго асаблівым прыцэлам была рэдакцыя літаратурна-драматычных праграм, дзе даволі часта праскоквалі ў эфір перадачы не першага гатунку. За што галоўнаму рэдактару Валянціну Мысліўцу не раз даставалася на арэхі.

«Мыслівец быў начальнікам у рэдакцыі, але ў адносінах з Бураўкіным свой начальніцкі гонар хаваў куды падалей. Ды што там казаць — баяўся ён Бураўкіна! — сведчыў Дзмітрый Падбярэзскі. — Добра памятаю, як аднойчы ў кабінеце Мысліўца зазвінеў тэлефон — той самы "спецсувязі" ад Бураўкіна. Ён схапіў трубку і ў адказ на голас з таго боку выпаліў: "Добры вечар!" Была толькі сярэдзіна працоўнага дня, і таму было зусім лагічна, што Бураўкін пацікавіўся, чаму галоўны літдрамы згадаў вечар. На што ў адказ шчыра прагучала: "Як пачуў ваш голас, Генадзь Мікалаевіч, у мяне ў вачах пацямнела!"»

Чынавенства

Хоць прэм’ер-міністр Вячаслаў Кебіч і абяцаў Бураўкіну пасаду міністра культуры і друку, але па вяртанні з ЗША ён пэўны час заставаўся без працы, пакуль нарэшце не быў прызначаны ўсяго толькі намеснікам міністра культуры і друку. Адпрацаваўшы год і звольніўшыся («Не магу я з імі!» — гаварыў ён жонцы), Бураўкін пайшоў да свайго сябра Валянціна Блакіта намеснікам рэдактара ў часопіс «Вожык». І калі неўзабаве ў філармоніі была наладжана творчая вечарына з нагоды ягонага 60-годдзя, першыя два рады ў зале, адмыслова пакінутыя для чынавенства, былі спрэс пустыя, бо ніхто з чыноўнікаў не наважыўся прыйсці павіншаваць апальнага паэта.

Сам-насам

Калі адкрывалі карцінную галерэю Леаніда Шчамялёва, Бураўкін аказаўся сам-насам з адным высокапастаўленым чыноўнікам, якога ведаў з савецкіх часоў.

— Вы не думайце пра нас кепска, — папрасіў той раптам. — Мы ўсё разумеем і па-ранейшаму глыбока паважаем вас.

Праца

Генадзь Мікалаевіч распавядаў, як ягоны знаёмы, з якім яны разам працавалі ў Нью-Ёрку і праз гады неяк сустрэліся, запытаўся, кім ён цяпер працуе? Бураўкін адказаў, што з дзяржаўнай службы сышоў і цяпер ходзіць на службу ў часопіс «Вожык». Знаёмы перапытаў:

— Дык кім цяпер працуеш?

Бураўкін зноў паўтарыў тое самае, але ўбачыўшы на твары візаві неразуменне, дадаў:

— Я цяпер працую Генадзем Бураўкіным.

Бескампраміснасць

«Нулявыя» гады. Выйшла паэтычная кніга «Жураўліная пара» Бураўкіна, якая ледзь не патрапіла пад цэнзурны каток: у друкарні раптам запатрабавалі зняць тры вершы. Здзіўлены свавольствам, аўтар прапанаваў: калі хочуць, няхай здымаюць, і кніга выходзіць з белымі старонкамі. Цікава было яшчэ і тое, што «сумнеўныя» вершы раней ужо друкаваліся, прычым у дзяржаўных СМІ: «Народнай газеце», «Звяздзе» і часопісе «Беларусь».

Каб знайсці кампраміс, Генадзь Мікалаевіч прапанаваў сустрэцца з друкарскім «рэцэнзентам» і абмеркаваць «крамольныя» вершы. Але той пажадаў застацца невядомым. У выніку кніга выйшла без купюр.

«Запомните этот день»

Журналіст Зіновій Прыгодзіч пераказваў аповед Бураўкіна пра сустрэчу з вучнямі Жодзінскай жаночай гімназіі, якую арганізаваў пісьменнік-жодзінец Уладзімір Сіўчыкаў. Спачатку ўсё ішло добра. Генадзь Мікалаевіч чытаў вершы, зала хораша на іх рэагавала. А вось калі справа дайшла да пытанняў, з-за стала прэзідыума падскочыла завуч па выхаваўчай рабоце і рэзка, з нейкім неадэкватным спалохам запярэчыла, амаль закрычала:

— Никаких вопросов!

Сіўчыкаў стаў супакойваць устрывожаную дамачку: гэта ж, маўляў, шаноўны, вядомы паэт. Яго «Калыханку» штовечара перадаюць па тэлебачанні…

— Как, это вы написали «Калыханку»?

— Я, — пацвердзіў Бураўкін. — І «Завіруху» таксама.

— И «Завіруху»?! — усё больш здзіўлялася і святлела тварам жанчына.

— І «Зачарованая мая».

— И «Зачарованая»! Дети, вы слышали? Запомните этот день — вы встречаетесь с великим человеком. Можете задавать свои вопросы…

Як Генадзь Бураўкін ратаваў Саюз беларускіх пісьменнікаў

2006 год. Мінюст паставіў пытанне аб ліквідацыі старэйшай грамадскай арганізацыі — Саюза беларускіх пісьменнікаў. Як чалавек неабыякавы і да таго ж адзін з ветэранаў пісьменніцкай сям’і, з якой было звязана ўсё яго творчае жыццё, Генадзь Бураўкін па абавязку душы і проста па сваім характары хадзіў на ўсе суды.

«У мяне было адчуванне жахлівай несправядлівасці ў адносінах калі не да самай святой справы ў гісторыі беларускай культуры, дык да адной з самых святых, — гаварыў ён. — Бо Саюз беларускіх пісьменнікаў — гэта і Янка Купала, і Якуб Колас, і Аркадзь Куляшоў, і Пімен Панчанка, і Максім Танк, і Іван Мележ, і Пятрусь Броўка, і Уладзімір Караткевіч, і Васіль Быкаў, і Алесь Адамовіч… Усё тое таленавітае, па чым зямлю нашу ведаюць ва ўсім свеце. А порстскія чыноўнікі вырашылі адным махам "ліквідаваць" усё гэта! Такое, не пабаюся гэтага слова, злачынства перад беларускай гісторыяй не магло не хваляваць».

І калі прадстаўнікі Міністэрства юстыцыі вырашылі пагаварыць з пісьменнікамі неафіцыйна, запрасілі ў тым ліку Бураўкіна. І хоць паехаў проста з-за пісьмовага стала, спадзеючыся вярнуцца праз некалькі гадзін. Аднак не вярнуўся ні ў той дзень, ні назаўтра: падчас выступу ў міністэрстве ён раптам сказаў самому сабе: «Божа, а чаго я так хвалююся?», пасля чаго ўпаў тварам на стол. Ягонае сэрца спынілася. Аднак, на шчасце, побач быў Алесь Масарэнка — чалавек вопытны ў «сардэчных» справах: ён сунуў Бураўкіну нітрагліцэрын і пачаў масаж сэрца, якое стаяла чатыры хвіліны.

Першае, што сказаў, апрытомнеўшы, Генадзь Мікалаевіч: «Не дачакаецеся!» І меў рацыю: тым разам удалося ўратаваць і яго самога, і Саюз беларускіх пісьменнікаў.

Метафара

Бураўкін у бальніцы. Да яго не патрапіць. Пытаюся пра стан яго здароўя ва Уладзіміра Някляева. Ён у адказ:

— З Бураўкіным я дамовіўся ў суботу выпіць тэкілы. Ён мне патэлефанаваў: «Валодзя, вось ляжу і ўспамінаю, што было ў жыцці? Шмат чаго было... А чаго не было? Чаго не піў, не еў? І ведаеш, успомніў: не піў ніколі тэкілы! І падумаў: калі нехта мяне і зможа зразумець і дапаможа з гэтым у цяперашняй сітуацыі, дык толькі Някляеў...» Я, канечне, дапамог бы. Ужо й тэкілу купіў і лімон, але Бураўкіна зноў паклалі ў рэанімацыю, куды нават з кефірам не пускаюць, а не тое што з тэкілай!..

Някляеў усё ж патрапіў да Бураўкіна, але калі яго ўжо выпісалі з бальніцы дадому паміраць. Прыйшоў з тэкілай, пра якую той прасіў. Жонка Юлія Якаўлеўна нарэзала лімон, падала соль, кілішкі. Генадзь Мікалаевіч насыпаў солі на левую далонь, лізнуў, урачыста, амаль рытуальна выпіў, заеў долькай лімона. Памаўчаў, смакуючы, і казаў:

— Я чакаў большага.

Распавядаючы пра гэта, Някляеў падсумоўваў:

— Гэтыя два словы на парозе смерці здаліся мне глыбокай-глыбокай метафарай. Усе мы чакаем большага. Ад усіх і ўсяго. Ад бацькоў, каханых, сяброў, жыцця... Ад Бога.

Апошняя просьба

Паміраючы, Генадзь Мікалаевіч папрасіў падрыхтаваць кнігу яго апошніх вершаў і зрабіць гэта, пакуль яшчэ жывы. Назваўшы тэрмін у два тыдні, ён не памыліўся ні на адзін дзень.

Той першы і адзіны сігнальны экзэмпляр «Нагаварыцца з зоркамі», які выйшаў за тры дні да яго смерці, жонка Юлія Якаўлеўна паклала пасля да яго ў труну. Рэдактар кнігі Уладзімір Някляеў тады ж напісаў: «Першы асобнік гэтай кнігі быў пахаваны разам з яе аўтарам а 15 гадзіне 31 траўня 2014 года на Усходніх могілках Мінска. Звычайна лёс так сканчваецца, а ў гэтай кнігі так пачаўся лёс».

Источник charter97.org

Вверх ↑
Новости Беларуси
© 2009 - 2021 Мой BY — Информационный портал Беларуси
Новости и события в Беларуси и в мире.
Пресс-центр [email protected]